انواع آنتی اکسیدان ها و نحوه عملکرد آنها

این مقاله از صفحه دکتر اطمینانانی ، متخصص تغذیه در اصفهان ، توضیح می دهد که آنتی اکسیدان ها چیست و چگونه کار می کنند. نقش مفید آنها نیز مورد بحث قرار خواهد گرفت. اکثر آنتی اکسیدان های مورد بحث در این مقاله از طریق غذا وارد بدن می شوند و برخی دیگر در خود بدن تولید می شوند. مطالعه یک آنتی اکسیدان خاص برای یافتن خواص آنتی اکسیدانی آن به تنهایی کافی نیست. انواع آنتی اکسیدان ها به طور همزمان در بدن انسان فعال هستند. از سوی دیگر ، آنتی اکسیدان ها را نمی توان تنها در غذاها یافت ، اما گونه های آنها در مخلوط موجود در غذاها یافت می شود. آنتی اکسیدان ها نیز به صورت گروهی فعال هستند ، نه تنها. به همین دلیل ، توصیه می شود به جای آنتی اکسیدان ها از غذاهای سالم استفاده کنید.

ویتامین C (اسید اسکوربیک)

نقش ویتامین C امروزه به خوبی شناخته شده است. ویتامین C یکی از معروف ترین ویتامین ها است. بنابراین ، مقادیر زیادی از این ویتامین در دنیایی متمدن به نام مکمل های روزانه مصرف می شود. پس از حدس و گمان در مورد نقش این ویتامین در سرماخوردگی ، استفاده از مکمل ویتامین C به طور پیوسته افزایش یافت. در دهه 1960 ، مردم در ایالات متحده معتقد بودند که مصرف مکمل های ویتامین C باعث بهبود سلامتی و افزایش طول عمر می شود.
ویتامین C نه تنها یک ویتامین است ، بلکه یک آنتی اکسیدان قوی نیز هست. این ویتامین می تواند رادیکال های آزاد و اکسیدان ها را پاک کند. همچنین از آسیب اکسیداتیو به دیواره سلولی و همچنین اکسیداسیون پروتئین های چربی مانند LDL جلوگیری می کند و نقش مهمی در ویتامین E ایفا می کند. ثابت نشده است که ویتامین C به تنهایی در پیشگیری از بیماری های قلبی نقش دارد.

این ویتامین می تواند خطر ابتلا به آب مروارید را کاهش دهد. برخی از مطالعات حیوانی نیز نقش سرطان را در برابر ویتامین C نشان داده است. اگرچه ویتامین C به تنهایی نقش محرک و اضافی را در این فرایند ایفا می کند ، اما توصیه می شود به جای استفاده از ویتامین C به تنهایی از تراز آنتی اکسیدان ها استفاده کنید. به طور کلی ، ویتامین C نقش مهمی در پیشگیری از سرطان (به غیر از سرطان تخمدان و پروستات) ایفا می کند. در سال 1999 ، دوز توصیه شده روزانه ویتامین C برای جلوگیری از سرطان دو تا سه برابر افزایش یافت. محققان معتقدند مصرف روزانه باید از 60 میلی گرم به 100 به 200 میلی گرم افزایش یابد. اما محققان دیگر معتقدند که مصرف مقدار زیادی ویتامین C روزانه ، مانند 200 میلی گرم در روز ، می تواند مشکلاتی را ایجاد کند.

ویتامین E

مدتهاست که اهمیت ویتامین E در رژیم غذایی مشخص شده است. اما در سال های اخیر ، محققان نقش خود را در پیشگیری از برخی بیماری ها مانند بیماری های قلبی گزارش کرده اند. برخی دیگر معتقدند که دوز روزانه فعلی ویتامین E پاسخگوی نیازهای بدن نیست و 100 میلی گرم در روز توصیه می شود. با این حال ، بحث های زیادی در مورد نتایج تحقیقات اضافی انجام شده است. مطالعات نشان داده است که ویتامین E برای اثر بخشی بیشتر به کمک آنتی اکسیدان های دیگر مانند ویتامین C و کاروتن نیاز دارد. ویتامین E ترکیبی از مولکول های موجود در دانه ها و قسمت های سبز سبزیجات است. این ویتامین به دو گروه توکوفرول و توکوترینول تعلق دارد. خواص ویتامین و آنتی اکسیدان این دو مولکول متفاوت است.

همه این مولکولها چربی هستند و در محیط چربی بسیار پایدار هستند. به دلیل محتوای چربی ویتامین E ، این ویتامین در قسمتهای چربی سلولها مانند غشای سلولی و همچنین در پروتئینهای چربی تجمع می یابد ، زیرا از اکسیداسیون چربیها و حمله به رادیکالهای آزاد جلوگیری می کند. با مصرف ویتامین C اثر ویتامین E افزایش می یابد. ویتامین C پس از حمله به رادیکال های آزاد ، شکل غیر فعال ویتامین E را بازیافت می کند و آن را به حالت اولیه بدون اکسیداسیون اولیه باز می گرداند. ویتامین E در جلوگیری از لخته شدن خون در خون م ؛ثر است. بنابراین ، نقش آن در بیماری های قلبی عروقی مورد توجه قرار گرفته است.

آنتی اکسیدان ها و نحوه عملکرد آنها |  متخصص تغذیه اصفهان


بیشتر بدانید: حساسیت غذایی


مطالعات اپیدمیولوژیک ارتباط بین مصرف ویتامین E و کاهش بیماری عروق کرونر قلب را نشان داده است. در بیمارانی که یکبار حمله قلبی داشتند ، میزان مرگ و میر در گروهی با آنتی اکسیدان های بالاتر کمتر بود. در ایالات متحده ، مطالعات نشان داده است که مصرف روزانه مکمل های ویتامین E خطر ابتلا به سرطان (به استثنای سرطان ریه) را کاهش می دهد. همچنین نشان داده شده است که مکمل ویتامین E می تواند سیستم ایمنی بدن را پس از واکسیناسیون تقویت کند. سطوح بالای ویتامین E را می توان از غذاهایی مانند سبزیجات برگ سبز بدست آورد. این سبزی همچنین منبع غنی روغن است. ترکیب ویتامین E و روغن های خوراکی برای جلوگیری از تجزیه چربی اکسیداتیو یکی از جالب ترین مواد مغذی است.

کاروتنوئیدها

امروزه نقش تغذیه ای میوه ها و سبزیجات روشن ثابت شده است. وجود کاروتنوئیدها در میوه ها و سبزیجات احتمالاً دلیل تأثیرات مثبت تغذیه ای این غذاها است. رنگ هویج ، پرتقال ، گوجه فرنگی و رنگ سبز کلم بروکلی به دلیل وجود کاروتن است. کاروتنوئیدهای مختلفی شناسایی شده اند که برخی از آنها مانند بتاکاروتن می توانند به رتینول یا ویتامین A تبدیل شوند. از آنجا که ویتامین A یکی از ویتامین هایی است که فرد به آن نیاز دارد ، بتاکاروتن کافی نقش مهمی در سلامت بدن دارد. نقش سایر مواد کاروتنی مانند لیکوپن گلبول قرمز در گوجه فرنگی و لوتئین در کلم بروکلی اخیراً مورد توجه قرار گرفته است.

بیش از 600 نوع مختلف ترکیبات کاروتنوئیدی شناخته شده است که مهمترین آنها بتا کاروتن ، آلفا کاروتن ، لیکوپن ، لوتئین و کریپتوکسانتین است. شناخته شده ترین کاروتنوئید بتاکاروتن است که ابتدا از هویج استخراج شد. با توجه به مواد چرب مولکولهای کاروتنوئید ، این مولکولها در آسمان و چربی تجمع می یابند. اینجاست که نیاز به اکسیدان ها مطرح می شود. مطالعات نشان داده است که کاروتنوئیدها می توانند با حذف رادیکال های آزاد و اکسیژن به تنهایی نقش اکسید کننده را ایفا کنند. کاروتنوئیدها همچنین در بازیافت ویتامین E موثر هستند. در آزمایشگاه ، کاروتنوئیدها می توانند رشد تومور را کاهش داده و فعالیت جهش ها را به حداقل برسانند.

همچنین نشان داده شده است که تغذیه حیوانات آزمایشی حاوی کاروتنوئیدها می تواند سرطان آنها را کاهش دهد. مطالعات اپیدمیولوژیک نشان داده است که بتاکاروتن همچنین می تواند سیستم ایمنی را در افراد مسن و بیماران مبتلا به ایدز تقویت کند. همچنین نشان داده شده است که کاروتنوئیدها از طریق فعالیت آنتی اکسیدانی خود از رشد بیماری های قلبی عروقی جلوگیری می کنند. مطالعات اپیدمیولوژیک نشان داده است که مصرف زیاد میوه ها و سبزیجات غنی از بتاکاروتن می تواند از سرطان ریه و معده جلوگیری کند.

لیکوپن

این کاروتنوئید قرمز در سال 1989 به عنوان مهمترین مهارکننده اکسیژن و مخلوط قوی از رادیکالهای آزاد در نظر گرفته شد. لیکوپن کاروتنوئید اصلی گوجه فرنگی ، هندوانه و گریپ فروت است. مطالعات نشان داده است که میزان بالای لیکوپن خطر ابتلا به سرطان پروستات را کاهش می دهد. هیچ یک از کاروتنوئیدهای دیگر بر این بیماری تأثیر نمی گذارد. برخی مطالعات نشان داده اند که مصرف زیاد گوجه فرنگی باعث افزایش لیکوپن سرم نمی شود. با این حال ، مصرف آب گوجه فرنگی می تواند لیکوپن سرم و خون کامل را افزایش دهد. جذب لیکوپن بیشتر در غذاهای چرب و پخته است. همچنین ثابت شده است که افراد سیگاری نسبت به افراد غیرسیگاری لیکوپن کمتری در خون خود دارند. در حال حاضر تحقیقات گسترده ای در مورد اثرات لیکوپن در حال انجام است.

لوتئین و زآگزانتین

تجمع این آنتی اکسیدان ها در چشم از آب مروارید ناشی از آب مروارید و دژنراسیون ماکولا ناشی از افزایش سن جلوگیری می کند.

فلاونوئیدها و سایر فنل ها

فنول ها گروه بزرگی از مولکول های آلی هستند که در میوه ها و سبزیجات یافت می شوند. گیاهان برای کارهای مختلفی از جمله جلوگیری از مسمومیت حشرات ، بیماری ها و روشنایی زیاد ، فنل تولید می کنند. برخی از فنول ها تأثیر قابل توجهی بر ظاهر و کیفیت میوه ها دارند. این مواد همچنین باعث ایجاد بوهای مختلف در سبزیجات و میوه ها می شوند و برخلاف کاروتنوئیدها ، فلاونوئیدها عمدتا محلول در آب هستند. میزان فنل های موجود در میوه بر نوع میوه و مرحله رسیدن میوه تأثیر می گذارد. فلاونوئیدهای مهم حاوی کورستین و کاتچین هستند و منابع غذایی فلاونوئیدی شامل چای ، پیاز و کلم بروکلی است. امروزه بیش از 4000 گونه فلاونوئید شناخته شده است.

فلاونوئیدها رادیکال های آزاد بدون اکسیژن و فلزات سنگین را از بین می برند. آنها همچنین از خواص آنتی اکسیدانی ویتامین C پشتیبانی می کنند. تحقیقات گسترده ای در مورد نقش فلاونوئیدها در جلوگیری از عفونت های ویروسی و باکتریایی ، التهاب و آلرژی انجام شده است. برخی فلاونوئیدها رگ های خونی را گشاد کرده و لخته شدن خون را کاهش می دهند. نقش سرطانی فلاونوئیدها نیز امروزه بسیار مورد توجه قرار گرفته است. همه خواص فلاونوئیدهای شیمی درمانی به دلیل خواص آنتی اکسیدانی آنها نیست. بیشتر مطالعات فلاونوئیدها در آزمایشگاه انجام شده است و نمی توان آنها را در بدن انسان یا مطالعات اپیدمیولوژیک ردیابی کرد. با این حال ، این مطالعات به وضوح نقش غیر قابل انکار فلاونوئیدها در پیشگیری از سرطان را نشان داده است.

راههای احتمالی فلاونوئیدهای سرطان زا به شرح زیر است:
  • فلاونوئیدها می توانند در وهله اول از آسیب DNA جلوگیری کنند.
  • فلاونوئیدها می توانند از سرطان جلوگیری کنند.

فلاونوئیدها تأثیر قابل توجهی بر گردش خون دارند. زیرا می توانند تبادل مایع درون مویرگها را از طریق وب افزایش دهند. برخی از فلاونوئیدها دارای خواص ضد انعقادی هستند. این داروهای ضد انعقاد بر مهار آنزیم سیکلواکسیژناز تأثیر می گذارد. فلاونوئیدها همچنین روند اکسیداسیون LDL را کند کرده و در مصرف ویتامین E صرفه جویی می کنند. همه این اثرات می تواند خطر بیماری های قلبی عروقی را کاهش دهد.
اولین مطالعه جامع در مورد تأثیر فلاونوئیدهای غذایی بر بیماری های قلبی عروقی در مردان بالای 65 سال هلندی انجام شد. نتایج این مطالعه نشان داد که بین فلاونوئیدها در رژیم غذایی و سلامت قلب ارتباط معنی داری وجود دارد. فنول های موجود در انگور حاوی کاتچین ، فلاونول ، تانن و آنتوسیانین است.

یک قسمت نادر

برخی از این مواد فقط آنتی اکسیدان نیستند بلکه ممکن است در تولید آنزیم های آنتی اکسیدان نقش داشته باشند. به عنوان مثال ، منگنز ، مس و روی نقش مهمی در ساختار آنزیم سوپراکسید دیسموتاز و سلنیوم نقش عمده ای در آنزیم گلوتاتیون پراکسیداز ایفا می کند. اگرچه ذخیره آهن در بدن به عنوان نمونه ای از استرس اکسیداتیو تلقی می شود ، اما کمبود آهن نیز با افزایش قابل توجه تولید اکسیدان های فعال مرتبط است. یکی از مهمترین اجزای آنتی اکسیدان ها سلنیوم است.

سلنیوم

سلنیوم هم جزء مهم بدن انسان و هم آنتی اکسیدان است. سلنیوم عضوی انکار ناپذیر از آنزیم آنتی اکسیدان طبیعی (گلوتاتیون پراکسیداز) است. این آنزیم های آنتی اکسیدانی در خنثی سازی رادیکال های آزاد بسیار قوی مثر هستند.

ترکیبات گوگرد

سبزیجاتی مانند پیاز و سیر به دلیل محتوای گوگرد خود به طور گسترده مورد مطالعه قرار گرفته اند. به نظر می رسد این ترکیبات گوگردی می تواند از سرطان جلوگیری کند. در کشورهای مدیترانه ای از سیر به عنوان یک غذای مفید یاد می شود. مطالعات اپیدمیولوژیک نشان داده است که خوردن سبزیجاتی مانند پیاز و سیر می تواند از سرطان روده ها و روده ها جلوگیری کند. اما در مورد سرطان های دیگر ، اطلاعات قانع کننده ای در دسترس نیست. علاوه بر این ، برخی از مطالعات روی حیوانات آزمایشی نشان داده است که عصاره سیر و پیاز می تواند یک اثر سرطان زا داشته باشد. این اثر را می توان با چندین روش توضیح داد که اثر آنتی اکسیدانی این ترکیبات تنها یکی از این روش ها است.

سایر آنتی اکسیدان ها در رژیم غذایی

از دیگر آنتی اکسیدان های موجود در رژیم غذایی می توان به ubiquinone (کوآنزیم Q10) و اسیدهای چرب اشاره کرد. اسفناج ، کلم بروکلی ، گوجه فرنگی و لوبیا منابع غنی از اسیدهای چرب هستند.
آنتی اکسیدان ها در بدن تشکیل می شوند
آنتی اکسیدان ها در بدن عبارتند از: آنزیم های آنتی اکسیدانی و مهمترین آنزیم های آنتی اکسیدانی سوپراکسید دیسموتاز (SOD) ، گلوتاتیون پراکسیداز (GSHPX) و کاتالاز هستند.

سوپراکسید دیسموتاز یک آنزیم درون سلولی است که از سلول ها در برابر آسیب سوپراکسید محافظت می کند. این آنزیم به طور مداوم آنیون اکسید را به مولکول اکسیژن و آب غنی از اکسیژن (H2O2) تبدیل می کند. گلوتاتیون پراکسیداز هیدروپراکسیدهای چربی را به الکلهای کم خطر تبدیل می کند. گلوتاتیون پراکسیداز نیز پراکسید هیدروژن را به آب تبدیل می کند. مولکول گلوتاتیون پراکسیداز همچنین حاوی فلز سلنیوم است. آنزیم کاتالاز پراکسید هیدروژن را به آب و اکسیژن تبدیل می کند. هر مولکول کاتالاز می تواند میلیون ها مولکول پراکسید هیدروژن را به آب و اکسیژن در ثانیه تبدیل کند.


دکتر رضا اطمینانانی

متخصص تغذیه اصفهان


دکتر رضا اطمینانانی با ارائه روشهای تغذیه ای اولیه و میزان و نحوه غذا خوردن می تواند نقش مهمی در دستیابی به سلامت جسمی و روحی ایفا کند.

برای مشاهده صفحه دکتر اینستاگرام کلیک کنید رضا اطمینانانی ، متخصص تغذیه و تغذیه در اصفهان.


مطالب پیشنهادی:

غذاهای مفید و مضر برای حساسیت غذایی

مصرف هندوانه و چاقی

مصرف زیاد گوشت قرمز ممنوع است

روشهای کنترل گرسنگی

دستورالعمل خرید محصولات لبنی